Türkiye’de dört ana iklim tipi görülür: Akdeniz, Karadeniz, karasal ve bunların arasında geçiş özelliği gösteren Marmara iklimi. Ülkenin orta kuşakta yer alması, üç yanının denizlerle çevrili olması ve dağların kıyıya paralel uzanması kısa mesafelerde büyük iklim farkları doğurur. KPSS coğrafya sorularının önemli bir bölümü bu konudan gelir.
Türkiye’nin iklimini etkileyen faktörler
- Matematik konum: Türkiye 36° – 42° kuzey enlemleri arasında, orta kuşaktadır; bu nedenle dört mevsim belirgin yaşanır.
- Denizellik ve karasallık: Kıyılarda deniz etkisiyle sıcaklık farkları azalır; iç kesimlerde gece-gündüz ve yaz-kış sıcaklık farkları büyüktür.
- Yükselti: Doğudan batıya doğru yükselti azalır; bu yüzden aynı enlemde doğu daha soğuktur.
- Dağların uzanışı: Kıyıya paralel dağlar nemli deniz havasının iç kesimlere girmesini engeller; kıyıda yağış artar, iç kesimler kurak kalır.
- Bakı: Güneye bakan yamaçlar daha fazla güneş alır ve daha sıcaktır.
İklim tipleri ve bitki örtüsü
| İklim | Görüldüğü yer | Özellikleri | Bitki örtüsü |
|---|---|---|---|
| Akdeniz iklimi | Akdeniz, Ege ve Güney Marmara kıyıları | Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı; kar nadir görülür. | Maki; yükseklerde kızılçam ve karaçam ormanları |
| Karadeniz iklimi | Karadeniz kıyıları | Her mevsim yağışlı; en fazla yağış sonbaharda düşer. Yaz ve kış sıcaklık farkı azdır. | Gür orman (kayın, gürgen, ladin); yükseklerde alpin çayırlar |
| Karasal iklim | İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu | Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlı; sıcaklık farkları büyüktür. En fazla yağış ilkbaharda düşer. | Bozkır (step); Doğu Anadolu’da yüksek kesimlerde çayırlar |
| Marmara (geçiş) iklimi | Marmara Bölgesi’nin büyük bölümü | Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim arasında geçiş özelliği gösterir; kışlar Akdeniz’e göre daha serin, kar görülebilir. | Psödomaki (yalancı maki), yer yer ormanlar |
Sınavda sık sorulan bilgiler
- Türkiye’de en fazla yağış alan yer Doğu Karadeniz kıyıları, en az yağış alan yerler ise Tuz Gölü çevresi ve Iğdır ovasıdır.
- Maki, Akdeniz ikliminin tahrip edilen ormanlarının yerini alan, kuraklığa dayanıklı ve her mevsim yeşil çalılıklardır.
- Bozkır, ilkbaharda yağışlarla yeşerip yazın kuruyan otlardan oluşur; karasal iklimin bitki örtüsüdür.
- Fındık, çay gibi bol nem isteyen ürünler Karadeniz; zeytin, turunçgil gibi ılık kış isteyen ürünler Akdeniz ve Ege iklim alanında yetişir.
Kendini test et
Konuyu pekiştirmek için KPSS Coğrafya Testi 1‘i çözebilirsin. Sınav yapısı için KPSS konuları ve soru dağılımı yazımıza göz at.
