Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemi, Osman Bey’in beyliği kurduğu 1299’dan İstanbul’un fethedildiği 1453’e kadar süren dönemdir. KPSS tarih sorularının önemli bir kısmı bu dönemin padişahlarından, savaşlarından ve kurumlarından gelir. Aşağıda konuyu padişah padişah, sınavda en çok sorulan bilgilere odaklanarak özetledik.
Osmanlı Beyliği’nin kuruluşu
Osmanlılar, Oğuzların Kayı boyuna dayanır. Ertuğrul Gazi önderliğindeki topluluk Söğüt ve Domaniç çevresine yerleşti. Beylik, Bizans sınırında kurulmuş bir uç beyliği olduğu için gaza ve fetih anlayışıyla hızla büyüdü. Bizans’ın iç karışıklıkları, Anadolu’daki Moğol baskısının zayıflaması ve Ahilerin desteği beyliğin güçlenmesinde etkili oldu.
Padişahlara göre kuruluş dönemi
Osman Bey (1299-1326)
- Beyliğin kurucusudur; devlet adını ondan alır.
- Bizans’la yapılan ilk savaş olan Koyunhisar (Bafeus) Savaşı (1302) kazanıldı.
- Bursa kuşatması başlatıldı; şehir oğlu Orhan Bey döneminde alındı.
Orhan Bey (1326-1362)
- Bursa alındı (1326) ve başkent yapıldı.
- Maltepe (Palekanon) Savaşı (1329) ile Bizans’a karşı üstünlük sağlandı; İznik ve İzmit alındı.
- Karesioğulları Beyliği topraklarına katıldı; bu, ilk Türk beyliğinin alınmasıdır ve donanma gücü kazandırdı.
- Çimpe Kalesi (1353) alınarak Rumeli’ye geçildi.
- İlk Osmanlı medresesi İznik’te açıldı; ilk düzenli ordu olan Yaya ve Müsellemler kuruldu.
I. Murat (1362-1389)
- Edirne alındı ve başkent yapıldı.
- Sırpsındığı (1364) ve Çirmen (1371) savaşlarıyla Balkanlarda ilerlendi.
- I. Kosova Savaşı (1389) kazanıldı; I. Murat savaş alanında şehit edildi.
- Kapıkulu (yeniçeri) ocağı, Pençik sistemi ve Divan-ı Hümayun bu dönemde kuruldu.
Yıldırım Bayezid (1389-1402)
- İstanbul’u kuşatan ilk Osmanlı padişahıdır; Anadolu Hisarı (Güzelcehisar) yaptırıldı.
- Niğbolu Savaşı (1396) ile Haçlı ordusu yenildi.
- Ankara Savaşı’nda (1402) Timur’a yenildi; Anadolu Türk birliği bozuldu ve Fetret Devri başladı.
Fetret Devri ve Çelebi Mehmet (1402-1421)
Ankara yenilgisinden sonra Yıldırım Bayezid’in oğulları arasında taht mücadelesi yaşandı (1402-1413). Çelebi Mehmet kardeşlerini yenerek birliği yeniden sağladı; bu nedenle “devletin ikinci kurucusu” olarak anılır. Şeyh Bedreddin isyanı onun döneminde bastırıldı.
II. Murat (1421-1451)
- Edirne-Segedin Antlaşması (1444) imzalandı; Haçlıların antlaşmayı bozmasıyla Varna Savaşı (1444) yapıldı ve kazanıldı.
- II. Kosova Savaşı (1448) ile Balkanlardaki Osmanlı hâkimiyeti pekişti.
II. Mehmet ve İstanbul’un fethi (1453)
II. Mehmet, Rumeli Hisarı’nı yaptırarak Boğaz’ı kontrol altına aldı ve 29 Mayıs 1453’te İstanbul’u fethetti. Fetihle Bizans İmparatorluğu sona erdi, Osmanlı Devleti imparatorluk niteliği kazandı ve kuruluş dönemi kapandı.
Sınavda sık sorulan “ilk”ler
| İlk | Dönem |
|---|---|
| Bizans’la ilk savaş (Koyunhisar) | Osman Bey |
| İlk medrese (İznik), ilk düzenli ordu (Yaya ve Müsellem) | Orhan Bey |
| Rumeli’deki ilk toprak (Çimpe) | Orhan Bey |
| İlk alınan Türk beyliği (Karesi) | Orhan Bey |
| Kapıkulu ocakları ve Divan-ı Hümayun | I. Murat |
| İlk İstanbul kuşatması | Yıldırım Bayezid |
Not: Bazı olayların tarihleri kaynaklarda farklı verilir (örneğin Edirne’nin alınışı). Sınavda genellikle olayın hangi padişah döneminde gerçekleştiği sorulur.
Kendini test et
Konuyu pekiştirmek için KPSS Tarih Testi 1‘i çözebilirsin. Sınav yapısı ve diğer konular için KPSS konuları ve soru dağılımı yazımıza göz at.
